Gezelschap / Companion piece

 22,50

Gezelschap – Ali Smith

Artikelnummer: 9789044648720

Beschrijving

Ali Smith’s Gezelschap stelt je voor de uitdaging te balanceren tussen vrijheid en beperking.

Toen Smith de Europese Literatuurprijs won in 2020 met Lente werd ze geïnterviewd vanuit de Balie. Ze ontroerde door medemenselijkheid, zachtaardigheid en een scherpe blik.  De verteller van  Gezelschap/Companion piece heeft diezelfde kwaliteiten.

Een Companion piece is een aanvullend deel, in dit geval op het seizoenenkwartet Herfst, Winter, Lente, Zomer. Net zo rap geschreven, zo real time als een roman kan zijn. Zelfs het mooie David-Hockney omslag (in de Engelse uitgave) past bij het quintet.  

Het eerste deel van het boek,Kies maar’, begint met Sandy Gray, de verteller (Ali Smith?). Ze is  wanhopig. Haar vader is ziek. De hele wereld lijkt ziek. Niet alleen door Covid: onverschilligheid en onrechtvaardigheid is overal. Sandy verliest haar geloof in de invloed van kunst. 

Het kon me niet schelen wat voor seizoen het was.’ zegt Sandy (…) op dat moment konden woorden en alles wat ze wel en niet konden doen oprotten…’. 

Dan krijgt ze een telefoontje van een vroegere medestudente – Martina – die onlangs bij een grenscontrole ruim zeven uur heeft vastgezeten. Omdat een beambte zich ergerde aan haar dubbele nationaliteit (‘is één land niet genoeg voor u?’).  Martina legt Sandy een vraag voor, die ze hoorde stellen terwijl ze vast zat: ’Curlew or Curfew. You choose’. oftewel: Wulp of avondklok. Kies maar.  

Het tweede deel ‘Wulp’ heeft als terugkerend thema vrijheid: Martina is verdwenen en haar dochters verdenken Sandy van een verhouding met hun moeder. Ze oordelen dat Sandy hun familie kapot maakt en de pandemie aangrijpt als excuus voor losbandigheid.

Ze komen bij Sandy thuis als een soort vluchtelingen en het lukt Sandy niet ze weg te krijgen. Ze vertrekt met de hond van haar vader naar diens huis. 

Curfew’, het derde deel, worstelt met de beperkingen die we elkaar opleggen. Het speelt zich gedeeltelijk af in het Engeland van de 14e eeuw in de tijd van de builenpest (ook een pandemie).  Daarin ontmoeten we een jong weesmeisje dat in een greppel ligt, nadat ze is aangevallen door een groep mannen. Daar vindt ze een wulp. Een vogel die erom bekend staat ontembaar te zijn. Ze zorgt voor de vogel en de vogel beschermt haar, maar kan niet voorkomen dat ze wordt gebrandmerkt  met de letter V van vagebond.

De verteller onthult niet wat er uiteindelijk met het meisje is gebeurd, behalve dat ze ‘de weg van alle meisjes ging’.

Het verhaal geeft geen antwoord op de afweging tussen Wulp of avondklok, tussen ‘de schijnbare vrijheid van een vogel en de ons toebedeelde tijd, die (…) altijd zal worden gedicteerd of gecontroleerd, niet alleen door de natuur maar ook door krachten van buiten (…)’ ‘Een verhaal is altijd een vraag’, concludeert Sandy.